Beint į leišarkerfi vefsins
Merki Išntęknistofnunar

Hvašan kemur rykiš ?

Svifryksmengun er ķ dag talin ein af helstu orsökum heilbrigšisvandamįla sem rekja mį til mengunar ķ borgum.   Ķ Reykjavķk er į köflum allnokkur svifryksmengun og stundum yfir višmišunarmörkum.    En hvašan kemur žetta svifryk og hvernig er žaš samsett? 

Uppspretturnar geta veriš allmargar.   Fyrst mį telja umferšamengun svo sem śtblįstur, malbik, bremsuboršar og salt af götum og sķšan nįttśrulegar uppsprettur eins og jaršveg, sand og sjįvarrok.  Į Išntęknistofnun hefur uppruni svifryksmengunar ķ Reykjavķk nś veriš rakinn. 

Žaš liggur ekki ķ augum uppi hvernig hęgt er aš meta samsetningu svifryks žvķ uppspretturnar geta veriš lķkar hver annarri.  Til dęmis eru steinefni ķ malbiki ekki ólķk žeim jaršvegi sem fżkur yfir borg og bż vegna uppblįsturs og bik ķ malbiki er ekki svo ólķkt sóti ķ efnasamsetningu. Til aš greina ķ sundur žessa lķku žętti var fengiš fram eins konar fingrafar fyrir hvern žįtt meš efnagreiningum į tilbśnum sżnum af uppsprettum svifryksmengunar. Raunveruleg mengunarsżni voru greind į sama hįtt. Aš lokum var beitt tölfręšilegri fjölbreytugreiningu til aš finna fingraför uppsprettanna ķ loftmengunarsżnunum.

Samsetning svifryksins ķ vetrarsżnum reyndist vera malbik 55%, jaršvegur 25%, sót 7%, salt 11% og bremsuboršar um 2%, sjį mynd 2. Nišurstöšur sżndu einnig aš vegryk er rķkjandi į žurrum dögum mešan sót og salt er meira įberandi žegar śrkoma er eša snjór į jöršu.

Męld voru bęši sumar- og vetrarsżni en žaš virtust vera įkvešnir žęttir ķ sumarsżnum sem ekki mįtti rekja til uppsprettnanna. Hugsanlegt er aš frjókorn og gró męlist ķ svifrykssżnum aš sumarlagi en stęrš žeirra er sambęrileg viš svifrykiš.

Svifryk er mismunandi fķnt. Jaršvegs- og malbiksryk er yfirleitt grófara en t.d. sótagnir. Žrįtt fyrir lķtinn hlut fķns sóts ķ heildarrykinu mį alls ekki lķta fram hjį žvķ, žar sem fķnasta rykiš er tališ eiga greišari leiš ķ lungu manna en žaš grófara. 

Žį daga sem svifryk fer yfir višmišunarmörk vegur malbik allt aš 60% heildarryksins.  Žetta beinir sjónum aš nagladekkjum en undafarin įr hefur um 60% umferšar ķ Reykjavķk veriš į nagladekkjum og vitaš er aš žau slķta malbiki mun meir en önnur vetrardekk.

Verkefniš var unniš ķ samvinnu viš Umhverfisstofnun og Norsk Institut for Luftforskning. Verkefniš var styrkt af Nordtest og Vegageršinni.


Višburšir

 «Febrśar 2006» 
sunmįnžrimišfimföslau
   1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728    

Póstlisti
Skrįšu žig į póstlista Išntęknistofnunar og fįšu fréttir af starfinu. Smelltu hér til aš skrį žig į póstlistann

Leišarkerfi


Stjórnborš

English web Hamur fyrir sjónskerta Prenta žessa sķšu Senda žessa sķšu

Flżtileišir